C7.3 Người bệnh được đánh giá, theo dõi tình trạng dinh dưỡng trong thời gian nằm viện
• Tình trạng dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán, xử trí nguy cơ dinh dưỡng/suy dinh dưỡng và hỗ trợ các biện pháp điều trị khác.
• Việc đánh giá, theo dõi tình trạng dinh dưỡng được chính xác, chặt chẽ giúp tăng hiệu quả sử dụng thuốc, hóa chất cho người bệnh và góp phần nâng cao chất lượng điều trị.
3. Người bệnh được cân trọng lượng cơ thể, đo chiều cao hoặc sàng lọc dinh dưỡng bằng các công cụ khác khi nhập viện và được ghi vào hồ sơ bệnh án
4. Khoa khám bệnh/khoa điều trị có các phương tiện chính xác để cân trọng lượng cơ thể, đo chiều cao hoặc công cụ sàng lọc dinh dưỡng của người bệnh bằng các công cụ khác nhau.
=> Hai tiểu mục 3 và 4 là sự chuẩn bị và bước thực hành đầu tiên trong thực hành và đánh giá tình trạng dinh dưỡng của người bệnh. Các khoa lâm sàng bố trí cân, thước đo chiều cao, thước đo vòng eo, vòng cánh tay… để tiến hành cân đo cho người bệnh trước khi người bệnh được nhập khoa điều trị.
Các thông số được ghi vào hồ sơ bệnh án. Đây là nội dung mà nhiều bệnh viện đang quan tâm và đã được các Anh Chị Em đưa ra trên câu lạc bộ để thảo luận. Vấn đề nằm ở chỗ là chúng ta sẽ ghi các thông số nêu trên vào đâu trong hồ sơ bệnh án. Thực tế cách làm của một số bệnh viện họ tiến hành ghi các thông số này trong trang đầu tiên về thông tin cá nhân và tiền sử của người bệnh. Mời các Anh Chị Em xem hình ảnh minh họa trong phần bình luận bên dưới bài viết này.
6. Người bệnh được xác định/phân loại chính xác nguy cơ dinh dưỡng/suy dinh dưỡng khi nhập viện.
=> Căn cứ dựa trên các thông số dinh dưỡng đã được thu thập, kết hợp với lâm sàng và cận lâm sàng để tiến hành xác định/phân loại chính xác về nguy cơ dinh dưỡng /suy dinh dưỡng cho người bệnh. Tổ chức Y tế thế giới khuyên dùng “chỉ số khối cơ thể” (Body Mass Index – BMI), WHO 1995) để đánh giá tình trạng dinh dưỡng của người trưởng thành. Theo WHO thì tình trạng dinh dưỡng ở người trưởng thành được đánh giá là "Bình thường" khi BMI trong ngưỡng 18,50-24,99; "Gầy" khi chỉ số BMI <18,50; "Thừa cân" khi BMI >25,0; "Béo phì" khi BMI >30,0. Do đó, từ chiều cao và cân nặng đã thu thập bên trên, chúng ta có thể tính toán và đưa ra kết luận về tình trạng dinh dưỡng của người bệnh dựa trên chỉ số BMI.
Suy dinh dưỡng (người gầy hoặc người dưới cân) là thuật ngữ để chỉ những người không đủ cân nặng hay không đủ sức khoẻ, không đủ cân tiêu chuẩn so với chiều cao. Khái niệm này liên quan đến việc sử dụng chỉ số cân nặng của cơ thể (BMI) để xác định một người nào đó bị suy dinh dưỡng.
Suy dinh dưỡng được tập trung chú ý và đánh giá ở đối tượng trẻ em. Để đánh giá cần có 3 chỉ số quan trọng đó là: Cân nặng theo tuổi; Chiều cao theo tuổi; Cân nặng theo chiều cao. Một số chỉ số nhân trắc khác cũng được dùng để phát hiện đánh giá suy dinh dưỡng như số đo vòng đầu, vòng cánh tay... nhưng thời gian sau này ít được áp dụng do không cụ thể, chi tiết và không chính xác vì phải phụ thuộc vào cách đo, kỹ năng thực hành...
Chi tiết về hướng dẫn đánh giá, phân loại tình trạng dinh dưỡng/suy dinh dưỡng mời các Anh Chị Em truy cập link tài liệu tham khảo của Viện Dinh dưỡng để theo dõi cụ thể.
7. Bác sỹ điều trị khám, đánh giá tình trạng dinh dưỡng và chỉ định chế độ ăn bệnh lý cho những người bệnh có nhu cầu.
=>Việc ăn uống rất quan trọng đối với người khỏe mạnh và càng quan trọng hơn đối với người bệnh. Người bệnh có ăn uống hợp lý và đúng chế độ mới có sức chống đỡ với bệnh và sức khỏe mới mau hồi phục. Tuy nhiên chế độ ăn cho các loại bệnh có khác nhau, không theo đúng chế độ đó có thể làm bệnh lâu khỏi hay nặng thêm. Vì vậy một trong những việc làm quan trọng tác động đến hiệu quả và kết cuộc của điều trị đó là hướng dẫn và hỗ trợ người bệnh thực hành chế độ ăn bệnh lý theo đúng y lệnh.
Hướng dẫn về chế độ ăn bệnh lý đã được nhắc đến trong các tài liệu y văn cũng như phác đồ điều trị của các bệnh viện. Trong các trường hợp cần thiết, thì bệnh nhân cần được khám chuyên khoa dinh dưỡng và được tiến hành hội chẩn để xây dựng chế độ ăn bệnh lý riêng biệt, phù hợp với tình trạng dinh dưỡng và bệnh lý của người bệnh.
9. Người bệnh có nguy cơ dinh dưỡng hoặc suy dinh dưỡng khi nhập viện được lập kế hoạch theo dõi, đánh giá tình trạng dinh dưỡng.
=> Kế hoạch theo dõi, đánh giá tình trạng dinh dưỡng cần được lưu ý một số điểm sau:
- Đánh giá tình trạng dinh dưỡng là quá trình thu thập và phân tích thông tin, số liệu về tình trạng dinh dưỡng và nhận định tình hình trên cơ sở các thông tin số liệu đó.
- Một số phương pháp định lượng chính thường được sử dụng trong đánh giá tình trạng dinh dưỡng như: Nhân trắc học; Điều tra khẩu phần và tập quán ăn uống; Các thăm khám thực thể/ dấu hiệu lâm sàng, đặc biệt chú ý tới các triệu chứng thiếu dinh dưỡng kín đáo và rõ ràng; Các xét nghiệm cận lâm sàng chủ yếu là hoá sinh ở dịch thể và các chất bài tiết(máu, nước tiểu...) để phát hiện mức bão hoà chất dinh dưỡng; Các kiểm nghiệm chức phận để xác định các rối loạn chức phận do thiếu hụt dinh dưỡng….
+Để làm được việc theo dõi và đánh giá tình trạng dinh dưỡng cần có sự phối hợp của các bên bao gồm: Bác sỹ điều trị, chuyên gia dinh dưỡng, điều dưỡng chăm sóc và người bệnh. Để tiến hành thu thập các thông tin và xây dựng kế hoạch theo dõi dinh dưỡng cho người bệnh phù hợp.
10. Người bệnh khi nhập viện có nguy cơ dinh dưỡng nặng hoặc suy dinh dưỡng nặng hoặc Albumin máu <3 g/dl liên quan đến dinh dưỡng được đánh giá tình trạng dinh dưỡng, lập kế hoạch can thiệp, chỉ định và can thiệp dinh dưỡng.
=> Trước tiên chúng ta cần hiểu cơ bản về khái niệm Can thiệp dinh dưỡng (CTDD).
- Can thiệp dinh dưỡng là những hoạt động có mục tiêu trực tiếp hoặc gián tiếp tác động đến tình hình ăn uống, bao gồm bữa ăn và cách ăn nhằm cải thiện tình hình dinh dưỡng của một đối tượng đã được xác định.
- Can thiệp dinh dưỡng được phân loại: ngắn hạn, trung hạn, dài hạn hoặc vĩ mô, vi mô hoặc trực tiếp, gián tiếp.
- Các hình thức can thiệp dinh dưỡng được áp dụng hiện nay: Bổ sung dinh dưỡng, tăng cường chất dinh dưỡng vào thực phẩm, đa dạng hóa bữa ăn, giáo dục dinh dưỡng….
Trong một bệnh viện thì biện pháp can thiệp dinh dưỡng chỉ được tập trung và áp dụng trên một cộng đồng người bệnh với quy mô nhỏ. Do đó các phương pháp chủ yếu hướng đến chủ thể từng cá nhân một.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Nguyễn Quang Vinh